Czy wierzyciel może złożyć wniosek o upadłość Twojej firmy?
Wielu przedsiębiorców błędnie zakłada, że wniosek o upadłość to uprawnienie, z którego tylko zarząd może skorzystać, gdy firma przestaje sobie radzić. W rzeczywistości prawo daje wierzycielom realne uprawnienie - mogą oni samodzielnie zainicjować postępowanie upadłościowe wobec Twojej spółki, jeśli jest niewypłacalna.
Czy jeden dług wystarczy?
Postępowanie upadłościowe to tzw. egzekucja generalna (zbiorowa), której celem jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli, a nie tylko jednego z nich. Z tego względu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (np. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt: IV CNP 95/09), wniosek o upadłość oparty na długu wobec tylko jednego wierzyciela powinien zostać oddalony.
Co ważne, inaczej sytuację tę oceniają organy podatkowe i sądy administracyjne. W sprawach dotyczących zaległości wobec ZUS lub Urzędu Skarbowego, organy argumentują, że stan niewypłacalności zachodzi również wtedy, gdy spółka nie reguluje jednego, ale znacznego zobowiązania. To stawia członków zarządu w trudnej sytuacji – mimo że sąd gospodarczy mógłby oddalić wniosek oparty na jednym wierzycielu, to w kontekście odpowiedzialności osobistej (art. 299 Kodeksu spółek handlowych czy art. 116 Ordynacji podatkowej), zwlekanie ze zgłoszeniem wniosku jest skrajnie ryzykowne (np. Wyrok NSA z 23.10.2018 r., II FSK 3005/16, Wyrok NSA z 10.01.2017, Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 12.05.2020 r., I SA/Go 688/19).
Co gdy wierzyciel składa wniosek o ogłoszenie upadłości w złej wierze?
Art. 34 Prawa upadłościowego zawiera mechanizmy chroniące dłużników przed nadużyciami ze strony wierzycieli. Jeśli wierzyciel składa wniosek o ogłoszenie upadłości w złej wierze – np. wyłącznie po to, by wywrzeć presję na dłużniku lub wyeliminować konkurencję, zamiast dochodzić wierzytelności w drodze zwykłego procesu sądowego – sąd może obciążyć go kosztami postępowania oraz nakazać złożenie publicznego oświadczenia. Dodatkowo sam dłużnik może wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym do wierzyciela.
Co gdy wierzytelność jest sporna?
Kolejnym bezpiecznikiem przewidzianym przez przepisy jest art. 12a Prawa upadłościowego. Zgodnie z nim sąd oddali wniosek wierzyciela, jeżeli dłużnik wykaże, że wierzytelność jest w całości sporna, a spór zaistniał między stronami jeszcze przed złożeniem wniosku o upadłość. Jeśli więc kontrahent próbuje użyć wniosku o upadłość jako narzędzia windykacji długu, który kwestionujesz, masz skuteczne narzędzie obrony.
Podsumowanie
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości po zaistnieniu stanu niewypłacalności jest ustawowym obowiązkiem członków zarządu spółki lub przedsiębiorcy. Prawo do zainicjowania tego procesu przysługuje jednak również wierzycielowi osobistemu dłużnika. Warto jednak pamiętać o kluczowych ograniczeniach i ryzykach związanych z takim wnioskiem.
Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny. W obliczu zagrożenia upadłością kluczowy jest czas – skonsultuj swoją sytuację z doradcą restrukturyzacyjnym, aby ocenić, czy Twoja firma faktycznie znajduje się w stanie niewypłacalności.
