Wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy - jak to zrobić?
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela to procedura często niedoceniana, a bywa skuteczniejsza niż klasyczna egzekucja komornicza. Wierzyciel, który czuje, że dłużnik wyprzedaje majątek lub faworyzuje innych kontrahentów, ma prawo do tzw. egzekucji generalnej (zbiorowej), która ma na celu równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Ogłoszenie upadłości wprowadza bowiem postać syndyka, który ma znacznie szersze uprawnienia oraz wgląd w dokumentację dłużnika.
Jednak aby sąd w ogóle przystąpił do rozpoznania wniosku, musi on spełniać rygorystyczne wymogi formalne. Błędy na tym etapie często prowadzą do zwrotu wniosku bez jego merytorycznego rozpoznania.
Kto może złożyć wniosek?
Zgodnie z art. 20 Prawa upadłościowego, wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić dłużnik lub każdy z jego wierzycieli osobistych. Warto pamiętać, że wierzyciel rzeczowy (np. posiadający tylko hipotekę bez długu osobistego) zazwyczaj nie posiada takiej legitymacji. Dodatkowo, jeśli spółka znajduje się w likwidacji, wniosek mogą złożyć również likwidatorzy.
Najważniejsze wymogi formalne wniosku wierzyciela
Wniosek wierzyciela jest prostszy niż wniosek składany przez dłużnika, ponieważ wierzyciel nie posiada zazwyczaj pełnej wiedzy o stanie majątkowym dłużnika. Mimo to, wniosek musi zawierać:
- dane identyfikacyjne dłużnika: nazwę/firmę, siedzibę, adres oraz numer w KRS (lub inne dane identyfikacyjne, np. NIP),
- wskazanie ośrodka podstawowej działalności (COMI): jest to kluczowe dla ustalenia sądu właściwego miejscowo,
- wskazanie okoliczności uzasadniających wniosek i ich uprawdopodobnienie: to tutaj wierzyciel musi opowiedzieć historię niewypłacalności. Samo twierdzenie o niepłaceniu długów nie wystarczy – warto przedstawić dokumenty wskazujące na istnienie wierzytelności (np. faktury, umowy, korespondencja).
Uwaga praktyczna: Jeśli nie dysponujesz pełnymi danymi o majątku dłużnika, możesz we wniosku zawrzeć żądanie ustanowienia tymczasowego nadzorcy sądowego. Sąd może zobowiązać go do sporządzenia sprawozdania z majątku dłużnika, co ułatwia dalsze prowadzenie postępowania.
Jak złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika?
Od 01 grudnia 2021 r. wniosek o ogłoszenie upadłości wierzyciel może złożyć wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe – Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Wniosek złożony w formie papierowej nie wywołuje skutków prawnych i podlega zwrotowi.
Jakie koszty wiążą się z wnioskiem o ogłoszenie upadłości złożonym przez wierzyciela?
Wniosek wierzyciela podlega opłacie sądowej w wysokości 1.000 zł. Wynika to z art. 74 pkt 1 ustawy o Kosztach Sądowych w Sprawach Cywilnych. Ponadto, zgodnie z art. 22a P.u., wnioskodawca ma obowiązek wpłacić zaliczkę na wydatki w toku postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Wysokość tej zaliczki zależna od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw i co roku się zmienia. W 2026 r. wynosi 8.851,42 zł. Dowód uiszczenia tej opłaty musi zostać załączony do wniosku – w przeciwnym razie przewodniczący wezwie do jej uiszczenia w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu wniosku.
Jakie ryzyka wiążą się ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości kontrahenta?
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela powinno być obiektywnie uzasadnione. Największymi zagrożeniami dla wierzyciela są:
- zła wiara - jeśli wierzyciel składa wniosek wyłącznie w celu szykany (np. wywarcia presji w sporze gospodarczym), sąd może obciążyć go kosztami, a dłużnik może wytoczyć powództwo o odszkodowanie,
- sporny charakter wierzytelności - jeśli dłużnik wykaże, że dług jest sporny i spór ten zaistniał jeszcze przed złożeniem wniosku o upadłość, sąd oddali wniosek wierzyciela. Upadłość nie służy do rozstrzygania sporów o zasadność faktur – do tego służy proces cywilny.
