Wyłączenie z masy upadłości – jak odzyskać swój majątek z rąk syndyka?
Zajęcie majątku przez syndyka to moment, w którym postępowanie upadłościowe staje się bardzo namacalne i stresujące. Szczególnie, gdy w spisie inwentarza uwzględniane są przedmioty, które formalnie wcale nie są własnością upadłego. Może to być sprzęt wzięty w leasing, samochód użyczony przez brata, a nawet sprzęt należący w całości do małżonka z rozdzielnością majątkową.
Wielu właścicieli tych rzeczy obawia się, że syndyk bezpowrotnie sprzeda ich własność. Prawo upadłościowe przewiduje jednak skuteczną, dwuetapową procedurę ratunkową dla takich sytuacji. Sprawdź co wchodzi w skład masy upadłości i jak krok po kroku uzyskać wyłączenie z masy upadłości.
Co wchodzi w skład masy upadłości? Zasady ogólne
Aby zrozumieć, dlaczego syndyk w ogóle zajmuje cudze rzeczy, musimy sięgnąć do ustawy Prawo upadłościowe (dalej: ,,p.u."). Zgodnie z art. 61 p.u., z dniem ogłoszenia upadłości cały majątek należący do upadłego staje się tzw. masą upadłości. Syndyk, przystępując do pracy, kieruje się stanem faktycznym. Obejmuje zarząd nad majątkiem i sporządza spis inwentarza, wciągając do niego zazwyczaj wszystkie przedmioty, które fizycznie znajdują się we władaniu upadłego. Jeśli w siedzibie upadłej firmy stoi wózek, syndyk zastosuje domniemanie i uzna, że jest to majątek firmy. Nie wynika to ze złej woli tylko ustawowych obowiązków. Ciężar udowodnienia, że jest inaczej, spoczywa na prawowitym właścicielu.
Kiedy możliwe jest wyłączenie z masy upadłości?
Zgodnie z art. 70 p.u., przedmioty nienależące do majątku upadłego podlegają wyłączeniu z masy upadłości. Najczęstsze sytuacje w praktyce to:
- pojazdy i sprzęt w leasingu,
- przedmioty oddane w użyczenie lub dzierżawę,
- majątek osobisty małżonka.
Krok 1: Wniosek do sędziego-komisarza
Często powielanym mitem jest to, że wystarczy "zadzwonić do syndyka" i poprosić o oddanie rzeczy. Postępowanie upadłościowe jest sformalizowane – wniosek o wyłączenie z masy upadłości składa właściciel rzeczy (np. firma leasingowa lub współmałżonek), kierując go przez system KRZ do sędziego-komisarza.
Na tym etapie należy pamiętać o rygorze prekluzji dowodowej. Składając wniosek należy od razu powołać wszystkie twierdzenia, zarzuty i dowody (np. kopie umowy, faktury). Jeśli o czymś zapomnisz, utracisz prawo powoływania się na te dokumenty w dalszym toku postępowania, chyba że udowodnisz, że wcześniej było to obiektywnie niemożliwe.
Sędzia-komisarz po rozpoznaniu wniosku wydaje postanowienie. Co jednak, jeśli sędzia nie podzieli Twoich argumentów i oddali wniosek?
Krok 2: Powództwo, czyli co zrobić, gdy wniosek zawiedzie
Odmowa sędziego-komisarza to jeszcze nie koniec. W przypadku oddalenia wniosku, właścicielowi przysługuje prawo wytoczenia powództwa o wyłączenie z masy upadłości. Wytaczając powództwo, pozywasz bezpośrednio syndyka. Musisz jednak pamiętać o żelaznych zasadach:
- termin na złożenie pozwu wynosi miesiąc od doręczenia postanowienia. Spóźnienie oznacza bezpowrotną utratę majątku,
- pozew opiera się na tym samym materiale, co wcześniejszy wniosek.
Aby syndyk nie sprzedał Twojej rzeczy w trakcie trwania procesu, w pozwie należy złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa (poprzez sądowy zakaz zbywania tego mienia).
Czas to pieniądz. Co, jeśli syndyk zdążył sprzedać przedmiot?
W sprawach o wyłączenie kluczowe jest błyskawiczne działanie. Jeśli mienie podlegające wyłączeniu zostało już przez syndyka zbyte prawowitemu nabywcy, nie możesz żądać zwrotu samej rzeczy.
Zgodnie z art. 71 Prawa upadłościowego, pozostaje Ci żądanie wydania świadczenia wzajemnego uzyskanego ze sprzedaży. Warunek? Pieniądze te muszą być jeszcze wyodrębnione w masie upadłości i nie mogą być podzielone pomiędzy innych wierzycieli.
Podsumowanie
- Przejęcie przez syndyka przedmiotów nienależących do upadłego jest rutynowym elementem postępowania.
- Procedura odzyskania własności jest dwuetapowa: najpierw wniosek do sędziego-komisarza, a w razie nieuwzględnienia go – powództwo sądowe przeciwko syndykowi.
- Kluczem do sukcesu jest kompletny materiał dowodowy złożony już przy pierwszym wniosku oraz pilnowanie miesięcznego terminu na złożenie pozwu.