Warunkowe umorzenie zobowiązań – jak działa "okres próby" w upadłości?
Na końcu postępowania upadłościowego sądy często stają przed dylematem: co zrobić z dłużnikiem, który dziś nie jest w stanie spłacać długów, ale za rok lub dwa jego sytuacja może się poprawić? Rozwiązaniem, które weszło do systemu prawnego w 2020 roku, jest warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty.
Na czym polega ten mechanizm?
Sąd wydaje postanowienie o warunkowym umorzeniu zobowiązań, jeśli uzna, że dłużnik nie jest w stanie płacić rat w ramach planu spłaty, ale niezdolność ta nie jest trwała. Przykładowo: dłużnik czeka na skomplikowaną operację, po której będzie mógł wrócić do pracy, albo opiekuje się bliską osobą w stanie wymagającym całodobowej uwagi, co wkrótce może ulec zmianie.
W ramach tego rozwiązania:
- zobowiązania zostają umorzone "na próbę",
- zakres próby trwa 5 lat.
Jeśli przez ten czas dłużnik ani wierzyciel nie złożą wniosku o ustalenie planu spłaty, długi zostają umorzone definitywnie.
Jakie obowiązki ma dłużnik w okresie próby?
Warunkowe umorzenie to nie jest "wolna ręka" dla dłużnika. To czas pod nadzorem sądu. Przez te 5 lat masz obowiązek corocznie, do końca kwietnia, składać w sądzie sprawozdanie ze swojej sytuacji majątkowej i zawodowej. Musisz w nim wykazać:
- wszystkie osiągnięte przychody,
- nabycie składników majątkowych (o określonej wartości),
- Twoje obecne możliwości zarobkowe,
- wydatki na Twoje utrzymanie oraz osób na Twoim utrzymaniu.
Jeśli zataisz dochody, nie złożysz sprawozdania w terminie lub bez zgody sądu dokonasz czynności, które pogorszą Twoją sytuację majątkową (np. zaciągniesz kolejne zobowiązania), sąd może uchylić warunkowe umorzenie. Wtedy długi "wracają" i będziesz musiał je spłacać.
Czy wierzyciel może "odmrozić" długi?
Tak, wierzyciele są w tym trybie aktywni. Jeśli w ciągu 5 lat wierzyciel wykaże przed sądem, że Twoja sytuacja się poprawiła (np. dostałeś dobrze płatną pracę, odziedziczyłeś majątek), może złożyć wniosek o uchylenie warunkowego umorzenia i ustalenie planu spłaty. Sąd nie działa tu z urzędu – musi otrzymać wniosek.
Czy to rozwiązanie dla każdego?
Nie. Sądy bardzo ostrożnie podchodzą do tej instytucji. Jeśli Twoja niezdolność do pracy nie jest udokumentowana, sąd może uznać, że "przejściowe trudności" to za mało. Musisz być przygotowany na to, że jeśli jesteś osobą w wieku produkcyjnym, sąd będzie wnikliwie badał, dlaczego nie podejmujesz pracy zarobkowej.
Informacja: Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest inna – możliwe jest omówienie konkretnego przypadku.
