Czy doradca może reprezentować w upadłości konsumenckiej?
Tak. Osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego może występować jako pełnomocnik w sprawach restrukturyzacji i upadłości. Wynika to wprost z art. 87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który obok adwokata i radcy prawnego wymienia w tych sprawach również osobę posiadającą licencję doradcy restrukturyzacyjnego.
Upadłość konsumencka jest postępowaniem upadłościowym dotyczącym osoby fizycznej, która co do zasady nie prowadzi działalności gospodarczej. Oznacza to, że również w takiej sprawie dłużnik może ustanowić doradcę restrukturyzacyjnego swoim pełnomocnikiem.
W praktyce ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sprawa nie sprowadza się do samego wypełnienia formularza, lecz wymaga wcześniejszej oceny majątku, historii zadłużenia, wcześniejszych rozporządzeń majątkiem albo możliwego sposobu oddłużenia.
Na czym może polegać pomoc przed złożeniem wniosku?
Dobrze przygotowana upadłość konsumencka powinna rozpocząć się od analizy sytuacji dłużnika. Sam fakt posiadania długów nie odpowiada jeszcze na pytanie, jak postępowanie będzie przebiegało i jakie skutki wywoła po ogłoszeniu upadłości.
Przed złożeniem wniosku warto ustalić w szczególności:
- jaki jest rzeczywisty zakres zadłużenia i kim są wierzyciele;
- jaki majątek posiada dłużnik i które jego składniki mogą wejść do masy upadłości;
- jakie dochody uzyskuje dłużnik i jaka ich część może podlegać przekazaniu do masy;
- czy przed złożeniem wniosku dochodziło do darowizn, sprzedaży lub innych czynności dotyczących majątku;
- czy występują okoliczności, które mogą mieć znaczenie przy późniejszym ustalaniu planu spłaty wierzycieli lub innym sposobie oddłużenia.
Doradca restrukturyzacyjny może pomóc uporządkować te informacje i ocenić je z perspektywy przepisów Prawa upadłościowego. Nie chodzi więc wyłącznie o przygotowanie poprawnego formalnie wniosku, ale również o to, aby dłużnik przed rozpoczęciem postępowania rozumiał jego możliwe konsekwencje.
Czy doradca może przygotować i złożyć wniosek?
Tak. Jeżeli doradca restrukturyzacyjny zostanie ustanowiony pełnomocnikiem, może przygotować wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej oraz reprezentować dłużnika w postępowaniu sądowym w granicach udzielonego pełnomocnictwa.
Ma to praktyczne znaczenie, ponieważ we wniosku trzeba przedstawić m.in. informacje o wierzycielach, zobowiązaniach, majątku, dochodach oraz okolicznościach powstania niewypłacalności. Dane powinny być kompletne i zgodne ze stanem rzeczywistym. Późniejsze postępowanie prowadzone przez syndyka weryfikuje bowiem sytuację majątkową i finansową upadłego.
Więcej o samym przebiegu postępowania opisuję tutaj.
Czy pełnomocnik może działać także po ogłoszeniu upadłości?
Tak. Ogłoszenie upadłości nie musi kończyć roli pełnomocnika. W toku postępowania mogą pojawić się kwestie wymagające oceny prawnej albo zajęcia stanowiska przed syndykiem lub sądem.
Dotyczy to przykładowo sporów o to, czy określony składnik majątku powinien wejść do masy upadłości, problemów związanych z dochodem upadłego, likwidacją majątku, a na dalszym etapie również ustaleniem planu spłaty wierzycieli. Zakres konkretnych czynności zależy jednak od sprawy oraz od udzielonego pełnomocnictwa.
Czy pełnomocnik zastępuje upadłego w kontaktach z syndykiem?
Nie w każdym zakresie. Ustanowienie pełnomocnika nie zwalnia upadłego z obowiązków, które Prawo upadłościowe nakłada bezpośrednio na niego. Upadły powinien współpracować z syndykiem, udzielać potrzebnych wyjaśnień, wskazać i wydać majątek oraz przekazać wymagane dokumenty.
Pełnomocnik może natomiast pomagać w ocenie żądań syndyka, przygotowaniu stanowiska, wyjaśnieniu skutków określonych czynności oraz reprezentować upadłego tam, gdzie przepisy na to pozwalają.
To rozróżnienie jest istotne: pełnomocnik prowadzi sprawę od strony prawnej, ale nie może „przejąć” osobistych obowiązków upadłego.
Dlaczego doświadczenie w roli syndyka może mieć znaczenie?
Doradca restrukturyzacyjny może nie tylko reprezentować dłużników. Licencja uprawnia również do wykonywania funkcji syndyka, a w restrukturyzacji – nadzorcy i zarządcy. Ustawa pozwala mu ponadto świadczyć usługi doradztwa z zakresu restrukturyzacji i upadłości.
Doświadczenie zdobyte przy prowadzeniu postępowań od strony syndyka może być przydatne przy przygotowaniu dłużnika do upadłości. Pozwala wcześniej zwrócić uwagę na kwestie, które po ogłoszeniu upadłości zwykle podlegają analizie: rachunki bankowe, źródła dochodu, składniki majątku, wcześniejsze transakcje czy dokumenty dotyczące zobowiązań.
Nie oznacza to, że sam tytuł zawodowy przesądza o jakości prowadzenia sprawy. Przy wyborze pełnomocnika warto sprawdzić jego rzeczywiste doświadczenie w upadłości konsumenckiej i zakres spraw, którymi zajmuje się na co dzień.
Doradca restrukturyzacyjny czy adwokat albo radca prawny?
W sprawie o upadłość konsumencką pełnomocnikiem może być zarówno adwokat lub radca prawny, jak i osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Nie ma więc zasady, zgodnie z którą jeden z tych zawodów będzie zawsze lepszym wyborem. Różnica może wynikać z praktyki konkretnej osoby. Upadłość konsumencka jest wyspecjalizowanym postępowaniem, dlatego znaczenie ma doświadczenie w prawie upadłościowym, znajomość praktyki sądów i syndyków oraz umiejętność oceny skutków majątkowych postępowania.
Szerzej o kompetencjach doradcy możesz przeczytać tutaj.
Czy w każdej upadłości potrzebny jest pełnomocnik?
Nie. Przepisy nie nakładają na konsumenta obowiązku ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Dłużnik może samodzielnie złożyć wniosek i uczestniczyć w postępowaniu.
Pomoc specjalisty może być szczególnie przydatna wtedy, gdy sytuacja majątkowa jest bardziej złożona – przykładowo dłużnik wcześniej prowadził działalność gospodarczą, posiada nieruchomość, dokonywał istotnych rozporządzeń majątkiem, ma wielu wierzycieli albo istnieje spór co do tego, co powinno wejść do masy upadłości.
W prostszej sprawie zakres pomocy może ograniczyć się do konsultacji i przygotowania wniosku. W bardziej złożonej – uzasadniona może być reprezentacja również na dalszych etapach postępowania.
Podsumowanie
Doradca restrukturyzacyjny może reprezentować osobę fizyczną w sprawie o upadłość konsumencką. Jego pomoc może rozpocząć się jeszcze przed złożeniem wniosku i obejmować analizę sytuacji, przygotowanie dokumentów oraz reprezentację w toku postępowania.
Pełnomocnik nie zwalnia jednak upadłego z osobistej współpracy z syndykiem. Przy wyborze osoby prowadzącej sprawę warto dlatego zwracać uwagę przede wszystkim na jej praktyczne doświadczenie w postępowaniach upadłościowych i charakter konkretnej sprawy.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga odrębnej oceny.
