Czy upadłość konsumencka umarza zaległe alimenty?
Jednym z najczęstszych i zarazem najbardziej szkodliwych nieporozumień dotyczących upadłości konsumenckiej jest przekonanie, że po jej ogłoszeniu dłużnik uwalnia się absolutnie od wszystkich swoich długów. Choć procedura ta faktycznie pozwala na umorzenie przeważającej większości zobowiązań (np. kredytów, chwilówek czy nieopłaconych faktur), prawo upadłościowe przewiduje konkretny restrykcyjny katalog wyjątków.
To właśnie zobowiązania o charakterze alimentacyjnym należą do tej nielicznej grupy długów, które są rygorystycznie chronione przez ustawodawcę. Zatem odpowiedź na pytanie, czy upadłość obejmuje i umarza długi alimentacyjne, brzmi: nie, długi te w żadnej części nie podlegają umorzeniu.
Co dokładnie oznacza to dla zadłużonego rodzica i jego wierzycieli w praktyce?
Dlaczego ustawodawca wyłącza alimenty z umorzenia?
Umorzenie długów w upadłości konsumenckiej stanowi z zasady ogromne odstępstwo od zasady swobody umów, zasady pacta sunt servanda, a także stanowi znaczne ograniczenie praw wierzyciela. Dlatego właśnie katalog wyjątków traktowany jest w sposób niezwykle ścisły. Zgodnie z art. 491(21) ust. 2 Prawa upadłościowego, zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie ulegają umorzeniu po wykonaniu planu spłaty.
Takie rozwiązanie wynika wprost z celów polityki prowadzonej przez państwo. Ustawodawca traktuje zobowiązania alimentacyjne jako szczególnie chronione ze względu na ich funkcję egzystencjalną – mają one za zadanie zapewnić podstawowe środki do życia osobom najbliższym, najczęściej dzieciom. Państwo nie pozwala, by ciężar błędów finansowych dłużnika i konieczność umorzenia jego prywatnych długów odbywały się kosztem krzywdy najsłabszych członków jego rodziny. Do tego samego bezwzględnego katalogu wyłączeń należą również m.in. renty odszkodowawcze czy kary grzywny.
Jak syndyk traktuje stare zaległości alimentacyjne?
To, że zaległe alimenty nie ulegają umorzeniu, nie oznacza wcale, że omijają one postępowanie upadłościowe. Wręcz przeciwnie – uczestniczą w nim na specjalnych, uprzywilejowanych zasadach.
Jeżeli opóźniałeś się z zapłatą alimentów jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, powstaje zaległość. Aby mogła ona być uwzględniona w podziale zgromadzonego przez syndyka majątku, osoba uprawniona do alimentów (lub przedstawiciel ustawowy w imieniu małoletniego dziecka) musi dokonać formalnego zgłoszenia wierzytelności. Po dokonaniu zgłoszenia, zaległość zostaje zweryfikowana przez Syndyka. Prawo przyznaje jej priorytet, bowiem zaległe alimenty znajdują się w pierwszej kategorii zaspokojenia. Oznacza to, że mają one pierwszeństwo przed zobowiązaniami z niezapłaconych faktur, kredytów czy pożyczek.
Co z długami wobec Funduszu Alimentacyjnego w upadłości?
Wielu dłużników zadaje pytanie o długi, które powstały, gdy państwo płaciło świadczenia na dziecko w ich zastępstwie. Należy pamiętać, że ustawa używa pojemnego terminu "zobowiązania o charakterze alimentacyjnym". Na gruncie obowiązującego prawa, należności wypłacone przez Fundusz Alimentacyjny zrównane są w swoim charakterze z klasycznymi alimentami, mimo ich regresowej genezy. Powoduje to, że długi dłużnika wobec Funduszu traktowane są identycznie – w żadnym stopniu nie podlegają one umorzeniu w toku postępowania o upadłość konsumencką. Kwestie umarza zobowiązań wobec Funduszu reguluje ustawa o Pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Co z długiem alimentacyjnym po zakończeniu upadłości i planu spłaty wierzycieli?
Faza końcowa postępowania upadłościowego to ustalenie planu spłaty wierzycieli. Przy jego ustalaniu brana jest pod uwagę m. in. sytuacja życiowa i zarobkowa upadłego, wliczając w to konieczność regulowania bieżących, stałych wydatków, takich jak alimenty. Zaległości alimentacyjne mogą zostać objęte planem spłaty i rozłożone w czasie. Zasadniczy problem pojawia się jednak wtedy, gdy plan spłaty dobiegnie końca. Zwykłe, niezaspokojone długi bankowe ulegają wtedy ostatecznemu wykreśleniu. W przypadku alimentów dzieje się inaczej - niezaspokojone w toku postępowania upadłościowego oraz w toku planu spłaty zobowiązania alimentacyjne nadal istnieją i mogą być dochodzone od dłużnika.
Podsumowanie
Upadłość konsumencka to doskonałe narzędzie do wyjścia ze spirali zadłużenia, jednak nie stanowi ona remedium na wszystkie rodzaje zobowiązań. Przepisy wprost uniemożliwiają umorzenie zaległych i bieżących długów alimentacyjnych.
Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest inna – możliwe jest omówienie konkretnego przypadku.
