Czy syndyk może sprzedać mieszkanie, w którym mieszkasz?
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej wiąże się z wejściem całego majątku dłużnika w skład masy upadłości. Niestety, w skład tej masy wchodzą również domy i mieszkania będące własnością upadłego. W konsekwencji syndyk ma obowiązek je zlikwidować (sprzedać), aby zaspokoić wierzycieli.
Więcej na temat samego procesu likwidacji majątku przeczytasz w naszym poprzednim artykule.
Czy po sprzedaży upadły zostaje bez pieniędzy?
Utrata dachu nad głową to ogromny stres. Ustawodawca wprowadził jednak mechanizm ochronny – art. 342a Prawa upadłościowego (dalej: "p.u.").
Zgodnie z nim jeżeli upadły jest osobą fizyczną i w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.
Pozwala on więc na wydzielenie z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu. Jest to "humanitarny zawór bezpieczeństwa", który ma zapobiegać bezdomności dłużnika.
Kto może otrzymać środki na wynajem?
Wsparcie to nie jest dostępne dla każdego. Aby skutecznie ubiegać się o wydzielenie środków, muszą zostać spełnione określone przesłanki:
- status upadłego - wsparcie przysługuje osobom fizycznym,
- lokal w masie - nieruchomość (lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny) musi wchodzić w skład masy upadłości,
- rzeczywiste zamieszkiwanie - upadły musi faktycznie zamieszkiwać w danej nieruchomości. Zameldowanie nie jest tu kluczowe – liczy się zamiar stałego pobytu,
- sędzia-komisarz musi uznać, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jest konieczne (np. upadły nie posiada innego lokum).
Ile pieniędzy można otrzymać?
Wysokość kwoty nie jest stała. Sędzia-komisarz wylicza ją indywidualnie dla każdego przypadku.
Co sędzia bierze pod uwagę przy ustalaniu kwoty?
Sędzia-komisarz nie przyznaje kwoty "z automatu". Przy jej wyliczaniu bada cztery kluczowe obszary, które warto opisać we wniosku:
- potrzeby mieszkaniowe i liczba domowników - im większa rodzina pozostająca na utrzymaniu upadłego, tym większy lokal jest potrzebny, co uzasadnia przyznanie wyższej kwoty na czynsz,
- możliwości zarobkowe - sąd analizuje, czy dłużnik jest w stanie samodzielnie pokrywać część czynszu ze swoich dochodów,
- sumę uzyskaną ze sprzedaży - kwota wydzielana pochodzi bezpośrednio z ceny sprzedaży lokalu i nie może jej przekroczyć,
- opinię syndyka - syndyk, jako osoba znająca stan majątku, przedstawia sądowi swoje stanowisko co do realnych możliwości masy.
Dlaczego nie zawsze jest to 24 miesiące?
Okres, na jaki wydzielane są środki (od 12 do 24 miesięcy), nie jest przyznawany z automatu. To sędzia-komisarz każdorazowo ustala ten czas na podstawie m. in. opinii syndyka oraz sytuacji życiowej upadłego.
Czy można dostać pieniądze wcześniej? (Zaliczka)
Tak. Jeżeli fundusze masy upadłości na to pozwalają, a nieruchomość nie została jeszcze sprzedana (lub proces sprzedaży trwa), sędzia-komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę na poczet tej kwoty. Jest to niezwykle praktyczne rozwiązanie, które pozwala na pokrycie kaucji lub pierwszych opłat za nowy wynajem mieszkania jeszcze przed formalnym zamknięciem sprzedaży nieruchomości.
Jak złożyć wniosek? (Checklista)
Wiele osób traktuje wniosek o wydzielenie środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jak zwykły „formularz urzędowy”. To błąd. Sędzia-komisarz nie przyznaje tych pieniędzy automatycznie – on musi być przekonany do Twojej sytuacji. W praktyce wiele wniosków, które zostały napisane bez przygotowania zazwyczaj kończy się oddaleniem lub przyznaniem znacznie niższej sumy.
Oto co musi znaleźć się w profesjonalnie przygotowanym wniosku:
- adresat - pismo kierujesz do sędziego-komisarza lub sędziego wyznaczonego a nie do syndyka, choć to syndyk często opiniuje Twój wniosek.
- uzasadnienie - nie ograniczaj się do suchego stwierdzenia "nie mam gdzie mieszkać". Opisz swoją sytuację życiową, rodzinę, stan zdrowia. Wskaż wyraźnie, ile osób pozostaje na Twoim utrzymaniu i dlaczego obecne warunki nie pozwalają na samodzielne zabezpieczenie lokum.
- dowody – wiele osób o tym zapomina. Warto natomiast dołączyć zaświadczenia o dochodach, akty urodzenia dzieci, zaświadczenia lekarskie, czy nawet wydruki z portali ogłoszeniowych pokazujące realne ceny czynszów w danej miejscowości. Im bardziej uwiarygodnisz koszty życia, tym trudniej będzie sądowi odmówić przyznania kwoty.
- opłaty - sam wniosek nie podlega opłacie sądowej, co jest dużą ulgą dla dłużników. Jeśli jednak reprezentuje Cię pełnomocnik, należy pamiętać o opłacie skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), co jest częstym, choć błahym technicznie, powodem odrzucenia wniosku.
Pamiętaj: sędzia-komisarz nie zna Twojego życia. Wniosek to szansa na przedstawienie swojej historii tak, aby sąd zrozumiał, że wydzielenie tych środków to nie "prezent", ale realizacja ustawowej ochrony przed bezdomnością.
Najczęstsze błędy
W praktyce sądowej wiele wniosków upada nie z powodu braku przesłanek merytorycznych, a przez trywialne zaniedbania formalne. Poniżej zestawiliśmy najczęstsze błędy, których należy bezwzględnie unikać, aby nie zamknąć sobie drogi do uzyskania wsparcia. Warto mieć świadomość tych pułapek, gdyż ich wyeliminowanie znacząco podnosi szanse na uzyskanie środków na wynajem lokalu:
- brak wniosku - Sąd nie przyzna środków z urzędu,
- zbyt późne złożenie - choć nie ma terminu, zwłoka może uniemożliwić wydzielenie środków przed ich rozdysponowaniem,
- brak informacji o sytuacji rodzinnej - Sąd musi wiedzieć, dla ilu osób potrzebny jest lokal,
- niewykazanie "konieczności" - jeśli posiadasz inne środki, sąd może oddalić wniosek.
