Co z alimentami, gdy zobowiązany ogłosi upadłość konsumencką?
Decyzja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej to potężny krok w stronę odzyskania spokoju finansowego. Jednak w przypadku osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny niemal natychmiast pojawia się pytanie: „Co z alimentami?”.
Strach przed tym, że w toku procedury upadłościowej dzieci zostaną pozbawione środków do życia, powstrzymuje wielu dłużników przed podjęciem działań. Tymczasem Prawo upadłościowe zostało skonstruowane tak, aby w pierwszej kolejności chronić właśnie osoby uprawnione do alimentacji. Co dokładnie dzieje się z obowiązkiem alimentacyjnym z chwilą wydania przez sąd postanowienia o upadłości? Oto jak wygląda to w praktyce.
Czy ogłoszenie upadłości zwalnia z obowiązku alimentacyjnego?
Najważniejsza zasada, którą musisz przyswoić na samym początku, brzmi: ogłoszenie upadłości konsumenckiej w żadnym wypadku nie anuluje obowiązku alimentacyjnego.
Prawo traktuje alimenty w sposób absolutnie priorytetowy. Postępowanie upadłościowe ma pomóc wyjść ze spirali chwilówek, niespłaconych kredytów bankowych czy długów telekomunikacyjnych, zgodnie z dyrektywą drugiej szansy. Nie może być jednak traktowane jako "ucieczka" przed obowiązkiem alimentacyjnym. Po ogłoszeniu upadłości obowiązek ten nadal istnieje co do zasady w takiej samej wysokości, jaka obowiązywała przed ogłoszeniem upadłości.
Kto będzie przelewać alimenty po ogłoszeniu upadłości?
Z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci prawo do swobodnego zarządzania swoim majątkiem. Cały majątek oraz część bieżących dochodów stają się masą upadłości, nad którą kontrolę przejmuje wyznaczony przez sąd syndyk. Ponieważ upadły nie może już samodzielnie dysponować zajętymi środkami, obowiązek fizycznego regulowania bieżących alimentów przechodzi na syndyka. To syndyk, prowadząc postępowanie, co miesiąc dokonuje przelewu z konta masy upadłości na rachunek osoby uprawnionej do pobierania alimentów.
Skąd syndyk bierze pieniądze na bieżące alimenty?
Środki na zapłatę bieżących alimentów pochodzą bezpośrednio z masy upadłości. W praktyce upadłości konsumenckiej najczęściej źródłem tych pieniędzy jest potrącenie z wynagrodzenia za pracę dłużnika.
Zgodnie z Prawem upadłościowym (które w tym zakresie odsyła do Kodeksu postępowania cywilnego), w przypadku długów alimentacyjnych syndyk może zająć do 60% wynagrodzenia za pracę. Co istotne nie obowiązuje tu standardowa kwota wolna od potrąceń (równa minimalnemu wynagrodzeniu), która chroni dłużników przy "zwykłych" długach np. z tytułu kredytów, pożyczek, leasingów. Z tych właśnie ściągniętych środków syndyk opłaca koszty postępowania oraz, w pierwszej kolejności, bieżące alimenty.
Prawo upadłościowe dzieli alimenty na dwie grupy: powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i powstałe po dniu ogłoszenia upadłości czyli tzw. bieżące alimenty. Prawo upadłościowe nadaje bieżącym alimentom tzw. pierwszą kategorię zaspokojenia. Są one zrównane z kosztami samego postępowania upadłościowego, co oznacza, że syndyk musi wypłacić je, zanim przekaże środki wierzycielom.
Co w sytuacji, gdy dłużnik nie pracuje, a w masie nie ma pieniędzy?
To najtrudniejszy, ale i nierzadki scenariusz. Co się stanie, jeśli po ogłoszeniu upadłości Upadły straci pracę lub wskutek czego syndyk po prostu nie będzie miał z czego przelać bieżących alimentów?
Syndyk nie jest instytucją charytatywną ani ubezpieczycielem. Przelewa alimenty tylko wtedy, gdy ma z czego (czyli gdy zgromadzi środki w masie upadłości). Jeśli syndyk nie zapłaci bieżącej raty alimentacyjnej z braku środków, zaległość ta w pełni obciąża Upadłego. Na koniec cała suma zostanie uwzględniona w projekcie planu spłaty.
W takiej sytuacji osoba uprawniona (np. drugi rodzic) może zwrócić się do Funduszu Alimentacyjnego z wnioskiem o wypłatę świadczeń z uwagi na bezskuteczność egzekucji i brak środków w masie upadłości. Pamiętaj jednak, że z tytułu wypłaconych środków przez Fundusz, wstąpi on w uprawnienia wierzyciela alimentacyjnego w zakresie w jakim spłacił dług Upadłego.
Wiele osób o tym nie wie, ale po nowelizacji ustawy o Pomocy osobom uprawnionym do alimentów organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne jest również syndyk wyznaczony w postępowaniu upadłościowym dłużnika. Zgodnie natomiast z art. 3 tej ustawy, w przypadku złożenia wniosku do odpowiedniego organu do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji.
Co z obniżeniem alimentów w upadłości?
Jeżeli w toku upadłości konsumenckiej syndyk uzna, że zasądzone lub ustalone wcześniej alimenty są stanowczo za wysokie w stosunku do możliwości zarobkowych upadłego będzie mógł żądać zmiany ich wysokości. Jednak dopóki nie uzyska prawomocnego wyroku obniżającego kwotę, syndyk zobowiązany regulować alimenty w pierwotnej, pełnej wysokości.
Podsumowanie
Decyzja o upadłości konsumenckiej nie oznacza "wakacji" od obowiązków alimentacyjnych. Obowiązek zapewnienia bytu dzieciom pozostaje niezmienny, zmienia się jedynie technika jego realizacji. Przejęcie przez syndyka obowiązku fizycznego wykonywania przelewów to mechanizm prawny, który ma zagwarantować, że na oddłużaniu z kredytów czy chwilówek nie ucierpią najbliżsi.
Pamiętaj jednak o kluczowej zasadzie: upadłość oddłuża ze "zwykłych" zobowiązań, ale długi alimentacyjne są spod tego umorzenia kategorycznie wyłączone.
Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest inna – możliwe jest omówienie konkretnego przypadku.
