Gdy problemy z płynnością finansową przestają być chwilowym zjawiskiem, przedsiębiorca musi odpowiedzieć sobie na jedno z najważniejszych pytań: czy jest jeszcze szansa na ratunek czy też konieczne będzie złożenie wniosku o upadłość?
W praktyce te pojęcia są bowiem często mylone. Wielu przedsiębiorców traktuje restrukturyzację i upadłość jako ten sam proces. Tymczasem skutki obu są zupełnie odmienne.
Restrukturyzacja ma umożliwić dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa i zawarcie porozumienia z wierzycielami. Upadłość służy zakończeniu funkcjonowania przedsiębiorstwa poprzez likwidację majątku niewypłacalnego dłużnika oraz zaspokojeniu wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu.
Wybór właściwej ścieżki zależy przede wszystkim od rzeczywistej sytuacji finansowej firmy oraz odpowiedzi na pytanie, czy przedsiębiorstwo ma jeszcze realne szanse na dalsze funkcjonowanie.
Restrukturyzacja a upadłość – najważniejsze różnice?
Najprostszym sposobem na zrozumienie różnicy między restrukturyzacją a upadłością jest przyjrzenie się ich nadrzędnym celom wskazanym w odpowiednich ustawach.
- Restrukturyzacja to RATOWANIE i dążenie do zawarcia układu, czyli porozumienia z wierzycielami. Jej celem jest uniknięcie ogłoszenia upadłości poprzez umożliwienie dłużnikowi restrukturyzacji zobowiązań, zawarcie porozumienia z wierzycielami (np. rozłożenie długu na raty, umorzenie części odsetek) oraz – w przypadku postępowania sanacyjnego – przeprowadzenie głębokich działań naprawczych wewnątrz firmy. W skrócie przedsiębiorstwo ma działać dalej.
- Upadłość to KONIEC poprzez likwidację majątku i zaspokojenie wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest całkowite zakończenie bytu prawnego firmy w sposób zorganizowany. Powołany przez sąd syndyk przejmuje zarząd nad przedsiębiorstwem, wyprzedaje aktywa, a uzyskane środki dzieli pomiędzy wierzycieli.
Kiedy wybrać restrukturyzację, a kiedy upadłość
Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym oraz Prawem upadłościowym, to status ekonomiczny dłużnika decyduje o tym, do której procedury się kwalifikuje:
- Zagrożenie niewypłacalnością – to stan, w którym sytuacja ekonomiczna firmy wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalna. Na tym etapie (tzw. przedpolu niewypłacalności) droga do upadłości jest jeszcze zamknięta. Przedsiębiorca może otworzyć restrukturyzację sądową, by prewencyjnie zablokować kryzys. Co istotne restrukturyzacja nie jest obowiązkowa. Jest dobrowolna.
- Stan niewypłacalności – to moment, w którym firma trwale nie płaci długów (opóźnienia powyżej 3 miesięcy) lub jej pasywa przewyższają aktywa przez ponad 24 miesiące. W tym stanie dłużnik ma tylko 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W przeciwieństwie do restrukturyzacji, w przypadku zajścia przesłanek do ogłoszenia upadłości złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest obowiązkowe.
Kontrola nad firmą i ochrona przed komornikiem
Wybierając pomiędzy restrukturyzacją a upadłością, przedsiębiorcy muszą wziąć pod uwagę kwestie operacyjne i techniczne.
Jaki skutki ma restrukturyzacja?
- zarząd zwykle pozostaje przy władzy,
- możliwe zawieszenie egzekucji,
- możliwość negocjowania z wierzycielami,
- firma nadal działa,
- postępowanie zmierza do zawarcia porozumienia z wierzycielami.
A co dzieje się z firmą po ogłoszeniu upadłości?
- zarząd traci kontrolę,
- majątek przejmuje syndyk,
- działalność zwykle jest wygaszana,
- celem jest likwidacja.
Czy restrukturyzacja chroni majątek członków zarządu?
To kluczowy punkt dla każdego menedżera. Uchybienie 30 dniowemu terminowi na zgłoszenie upadłości rodzi drastyczne ryzyko odpowiedzialności z art. 299 Kodeksu spółek handlowych oraz art. 116 Ordynacji podatkowej.
Jak na te kwestie wpływa restrukturyzacja? Otwarcie sądowego postępowania restrukturyzacyjnego w terminie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości chroni prywatny majątek członków zarządu w dokładnie takim samym stopniu, jak wniosek o upadłość. W przypadku jednego z dostępnych postępowań restrukturyzacyjnych – postępowania o zatwierdzenie układu – wymaga się złożenia wniosku o zatwierdzenie układu w tym terminie.
Restrukturyzacja czy upadłość – co wybrać?
Prawo promuje restrukturyzację jako rozwiązanie preferowane względem upadłości, jeśli istnieją realne szanse na uratowanie przedsiębiorstwa. Co ważne, w przypadku fiaska restrukturyzacji, można złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości.
Jeśli firma ma realną szansę na dalsze funkcjonowanie, priorytetem powinna być restrukturyzacja. Jak to ustalić? Zastanów się czy przedsiębiorstwo generuje obroty, posiada sprawny model biznesowy, a problemy wynikają z przejściowych czynników zewnętrznych – to wniosek o ogłoszenie upadłości może być przedwczesny. Upadłość jest rozwiązaniem stosowanym wtedy, gdy przedsiębiorstwa nie da się już uratować lub dalsze prowadzenie działalności pogłębia zadłużenie.
