Dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego – co oznacza dla firmy?
Dla wielu przedsiębiorców borykających się z utratą płynności finansowej restrukturyzacja jest niejasnym procesem. Jest jednak kilka pojęć, których precyzyjne zrozumienie jest niezbędne dla właściwego toku postępowania restrukturyzacyjnego. Jednym z nich jest dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.
Warto na wstępie wyraźnie zaznaczyć jedną rzecz, aby uniknąć nieporozumień - w tym artykule omawiana jest wyłącznie sytuację, w której sąd restrukturyzacyjny wydaje postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Dotyczy to więc postępowania układowego, przyspieszonego postępowania układowego i postępowania sanacyjnego. Inaczej to wygląda to w przypadku postępowania o zatwierdzenie układu (PZU), gdzie kluczowy jest tzw. dzień układowy – temu rozwiązaniu poświęciliśmy odrębny wpis.
Co zatem dzieje się w firmie dokładnie od godziny 00:00 dnia, w którym sąd otworzył restrukturyzację? Jakie obowiązki i przywileje zyskuje zarząd?
Grubą kreską odcinamy stare długi
Z punktu widzenia operacyjnego przedsiębiorstwa, najważniejszym skutkiem otwarcia postępowania jest zakaz regulowania zobowiązań objętych układem z mocy prawa. Są to, mówiąc najprościej, wszystkie długi osobiste, które powstały przed dniem otwarcia postępowania. W tym miejscu rozróżnić należy moment powstania zobowiązania od momentu jego wymagalności Należy pamiętać, że złamanie tego zakazu uderza w równe traktowanie wierzycieli.
Od dnia otwarcia restrukturyzacji stare długi zostają „zamrożone” – zostaną spłacone na nowych warunkach dopiero po tym, jak wierzyciele przegłosują, a sąd prawomocnie zatwierdzi układ.
Restrukturyzacja a egzekucja komornicza – ochrona z mocy prawa
Drugim istotnym skutkiem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego dla którego menedżerowie decydują się na otwarcie restrukturyzacji, jest zatrzymanie działań windykacyjnych i komorniczych. Mechanizm ten działa dwutorowo:
- zawieszenie trwających postępowań - wszystkie egzekucje komornicze wszczęte przed dniem otwarcia restrukturyzacji, a dotyczące długów objętych układem, ulegają zawieszeniu z mocy prawa.
- zakaz wszczynania nowych egzekucji - od dnia otwarcia postępowania, aż do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia, żaden z wierzycieli układowych nie ma prawa wszcząć wobec majątku restrukturyzowanego przedsiębiorstwa nowego postępowania egzekucyjnego.
Ważny niuans dla wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo
Jeżeli dług jest zabezpieczony np. hipoteką na nieruchomości przedsiębiorstwa lub zastawem rejestrowym na maszynach, wierzyciel ten co do zasady może prowadzić egzekucję, ale wyłącznie z przedmiotu tego zabezpieczenia. Egzekucję taką można zawiesić na okres do trzech miesięcy. Wyjątkiem jest postępowanie sanacyjne – tam ochrona jest całkowita i z dniem otwarcia zawieszeniu ulegają wszystkie egzekucje skierowane do majątku firmy, również te hipoteczne i zastawne.
Ochrona kluczowych umów firmy czyli katalog umów o podstawowym znaczeniu.
Od dnia otwarcia restrukturyzacji Dłużnika chroni zakaz wypowiadania umów o kluczowym znaczeniu dla przedsiębiorstwa. Wynajmujący nie może wypowiedzieć umowy najmu czy dzierżawy lokalu, w którym prowadzone jest przedsiębiorstwo. Zakaz ten obejmuje również umowy leasingu, poręczeń, ubezpieczeń, a także inne strategiczne umowy dla przedsiębiorstwa. Więcej na ten temat dowiesz się czytając osobny wpis o katalogu umów podstawowych.
Nowe obowiązki dłużnika
Ochrona przed komornikiem i zamrożenie starych długów daje znaczną ulgę dla biznesu, ale dzień otwarcia restrukturyzacji nakłada na przedsiębiorcę również nowe obowiązki. Zaliczyć do nich można:
- obowiązek bezwzględnego płacenia nowych zobowiązań - wszystkie faktury handlowe, podatki, składki ZUS oraz wynagrodzenia pracowników wygenerowane od dnia otwarcia restrukturyzacji muszą być płacone na bieżąco.
- oznaczenie firmy – przedsiębiorca ma ustawowy obowiązek posługiwania się w obrocie gospodarczym (na fakturach, pismach, w umowach) dotychczasową nazwą z obowiązkowym dopiskiem „w restrukturyzacji”.
- współpraca z nadzorcą lub zarządcą - o ile w przyspieszonym postępowaniu układowym co do zasady przedsiębiorca zachowuje zarząd nad bieżącą działalnością, o tyle traci on pełną swobodę decyzyjną. Na każdą czynność przekraczającą zakres tzw. zwykłego zarządu (np. sprzedaż droższego środka trwałego, zaciągnięcie nowego zobowiązania) przedsiębiorca musi uzyskać formalną, pisemną zgodę ustanowionego nadzorcy lub zarządcy.
- obowiązek udzielania informacji i udostępniania dokumentów - przedsiębiorca w restrukturyzacji ma ustawowy obowiązek udzielania pełnych i prawdziwych wyjaśnień oraz udostępniania wszelkiej dokumentacji na żądanie nadzorcy sądowego (lub zarządcy) oraz sędziego-komisarza.
Podsumowanie
Dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego to punkt na osi czasu, który oddziela przeszłość firmy od jej teraźniejszości. Daje przedsiębiorstwu bezpieczny czas na reorganizację, odsuwając na boczny tor komorników i windykację. Sukces całego procesu zależy jednak od dyscypliny finansowej menedżerów – pełna ochrona prawna przysługuje tylko tym, którzy po odcięciu starych problemów rygorystycznie i terminowo regulują bieżące koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa.
